Niedobór testosteronu u mężczyzn: objawy i wpływ na poziom testosteronu

Coraz częściej brakuje energii? Trening nie daje efektów, w pasie przybywa, sen się spłyca, a w sferze intymnej… nie jest jak kiedyś? Do tego trudniej się skupić, szybciej irytujesz się w pracy, spada motywacja. Niby wszystko robisz tak jak zawsze, a jednak ciało i głowa nie współpracują. Frustracja rośnie. Nie jest dobrze. Nic dziwnego, że pojawia się pytanie: co się dzieje i gdzie szukać pomocy?

Jedna z najczęstszych, a wciąż bagatelizowanych przyczyn to rozchwianie gospodarki hormonalnej, zwłaszcza niski poziom testosteronu u mężczyzn. Steruje nim oś podwzgórze-przysadka-gonady. Gdy któryś element działa słabiej (albo styl życia dorzuca swoje: przewlekły stres, brak snu, nadmiar kalorii, za mało ruchu), organizm zaczyna wysyłać sygnały:

• gorszego libido

• kłopoty z erekcją,

• spadek masy mięśniowej

• a nawet przyrost tłuszczu,

• wahania nastroju,

• zmęczenie

• i słabszą koncentrację.

Ale to nie znaczy, że nie można nic z tym zrobić.

Czym jest hipogonadyzm?

Hipogonadyzm to stan, w którym jądra wytwarzają zbyt mało hormonów płciowych, i dochodzi do obniżenia poziomu męskiego hormonu w organizmie. Za jego produkcję odpowiadają komórki Leydiga w jądrach u mężczyzn, a pracę całego układu nadzoruje oś podwzgórze-przysadka-gonady. Gdy któryś element tej osi szwankuje, pojawiają się najbardziej charakterystyczne objawy kliniczne: 

• spadek poziomu energii,

• gorsza wydolność i siła,

• przyrost tkanki tłuszczowej kosztem mięśni,

• wahania nastroju

• i pogorszenie koncentracji,

• a także dolegliwości ze sfery seksualnej.

To wszystko realnie obniża jakość życia – zarówno u młodych mężczyzn, jak i dojrzałych czy starszych.

Przyczyny niedoboru tego hormonu dzielimy na trzy grupy.

1. W hipogonadyzmie pierwotnym problem leży w samych jądrach (np. uszkodzenie po urazie lub infekcji, wnętrostwo, powikłania po chemioterapii czy radioterapii). 

2. W postaci wtórnej kłopot zaczyna się wyżej – w przysadce lub podwzgórzu (np. guzy, urazy, niektóre choroby endokrynologiczne).

3. Coraz częściej spotykamy też hipogonadyzm czynnościowy: długotrwały stres, brak snu, otyłość i zespół metaboliczny, bezdech senny, nadużywanie alkoholu czy niektóre leki mogą wpływać na poziom tego hormonu i wywoływać objawy niedoboru.

Diagnostyka niedoboru testosteronu

Pierwszym krokiem jest potwierdzenie, że obraz kliniczny odpowiada temu, co określamy jako zespół niedoboru testosteronu. W diagnostyce oznacza się testosteronu całkowitego (zwykle razem z LH i FSH, a w razie potrzeby także SHBG, prolaktynę i TSH), co pozwala różnicować przyczyny pierwotne i wtórne. Dopiero interpretacja stężeń testosteronu w surowicy w surowicy krwi połączona z wywiadem i badaniem prowadzi do planu postępowania.

Kiedy mówimy o niedoborze?

Aby potwierdzić, że objawy hipogonadyzmu rzeczywiście wynikają ze zbyt niskiego stężenia męskiego hormonu, trzeba wykonać badania laboratoryjne.

Niedobór testosteronu – objawy, których nie wolno lekceważyć

Objawy niedoboru testosteronu mogą wydawać się oczywiste, ale… poziom testosteronu u mężczyzn może wpływać na cały Twój dzień. 

Zmiany w sferze seksualnej

Zbyt niski poziom męskiego hormonu często najpierw uderza w życie intymne: spadek libido, rzadsze lub słabsze poranne erekcje, trudności z utrzymaniem wzwodu, gorsza jakość orgazmu, a u części mężczyzn również obniżona płodność. To dotyczy zarówno młodych, zdrowych mężczyzn, jak i dojrzałych mężczyzn, istotnie wpływając na jakość życia mężczyzn – wszystkich i w każdym wieku.

Objawy fizyczne i metaboliczne

Przyrost tkanki tłuszczowej (zwłaszcza brzusznej), spadek masy i siły mięśniowej, bóle mięśniowo-stawowe, uderzenia gorąca, zmniejszenie jąder, a w tle częściej zaburzeniami metabolicznymi (insulinooporność, nieprawidłowe lipidy) oraz ryzyko osteopenii czy osteoporozy. To namacalne objawy oraz skutki wpływu na zdrowie fizyczne.

Wpływ na psychikę i samopoczucie

Obniżony nastrój, drażliwość, lęk, spadek motywacji i energii, przewlekłe zmęczenie, kłopoty ze snem, koncentracją i pamięcią – to sfery fizyczne i psychiczne, w których niedobór mocno ciąży na codzienności. Jeśli rozpoznajesz te sygnały, warto wykonać badania i skonsultować się z lekarzem.

Przyczyny niskiego poziomu testosteronu – co wpływa na hormony?

1. Wiek – po 30. roku życia poziom testosteronu naturalnie spada z roku na rok.

2. Choroby i stany medyczne – otyłość, zespół metaboliczny, cukrzyca typu 2, przewlekłe choroby (np. nerek, serca), niedoczynność tarczycy, a także zaburzenia osi podwzgórze-przysadka-gonady.

3. Styl życia i środowisko – siedząca praca, długie godziny przed ekranem, ekspozycja na stresory środowiskowe mogą obniżać produkcję testosteronu.

4. Dieta i odżywianie – deficyt kalorii lub skrajnie przetworzona dieta, niedobory cynku, wit. D, magnezu i zdrowych tłuszczów hamują syntezę hormonu męskości.

5. Aktywność fizyczna – brak ruchu osłabia, ale też nadmierne i nieodbudowane treningi wytrzymałościowe mogą zaniżać poziom.

6. Stres i jakość snu – przewlekły kortyzol i krótki, przerywany sen zaburzają sygnały hormonalne. Higiena snu i techniki redukcji stresu są kluczowe.

7. Używki – nadużywanie alkoholu, palenie, niektóre leki (np. opioidy, glikokortykosteroidy) i środki anaboliczne rozregulowują gospodarkę hormonalną.

Suplementy wspierające

Blue Power to mieszanka roślinnych ekstraktów wspierających libido, witalność i regenerację. Może być pomocna, gdy czujesz spadek formy związany z obniżony poziom testosteronu, ale wiesz już, że testosteron wpływa nie tylko na sferę seksualną, ale też energię, regenerację i motywację, a testosteron często spada wraz z wiekiem, stresem i brakiem snu. Jeśli podejrzewasz zaburzenia testosteronu w organizmie, zrób badania diagnostyczne, a suplement traktuj jako uzupełnienie zaleceń.

Wyciąg z macy peruwiańskiej (Lepidium meyenii) – w badaniach udowodniono, że podnosi libido i energię.

Ekstrakt z buzdyganka naziemnego (Tribulus terrestris) – bogaty w saponiny (np. protodioscynę). Często wybierany dla wsparcia parametrów nasienia.

Żeń-szeń właściwy (Panax ginseng) – może wspierać witalność i erekcję.

Ekstrakt z kozieradki pospolitej (Trigonella foenum) – normuje libido,  poprawia samopoczucie i dodaje siły, a także pewność siebie.

Zatrzymaj spadek formy i wróć do gry!

Źródła:

1. Nagulapalli Venkata KC, Swaroop A, Bagchi D, Bishayee A. A small plant with big benefits: Fenugreek (Trigonella foenum-graecum Linn.) for disease prevention and health promotion. Mol Nutr Food Res. 2017 Jun;61(6). doi: 10.1002/mnfr.201600950. Epub 2017 Apr 27. PMID: 28266134.

2. Jang DJ, Lee MS, Shin BC, Lee YC, Ernst E. Red ginseng for treating erectile dysfunction: a systematic review. Br J Clin Pharmacol. 2008 Oct;66(4):444-50. doi: 10.1111/j.1365-2125.2008.03236.x. Epub 2008 Jun 9. PMID: 18754850; PMCID: PMC2561113.

3. Rogerson S, Riches CJ, Jennings C, Weatherby RP, Meir RA, Marshall-Gradisnik SM. The effect of five weeks of Tribulus terrestris supplementation on muscle strength and body composition during preseason training in elite rugby league players. J Strength Cond Res. 2007 May;21(2):348-53. doi: 10.1519/R-18395.1. PMID: 17530942.

4. Lee MS, Lee HW, You S, Ha KT. The use of maca (Lepidium meyenii) to improve semen quality: A systematic review. Maturitas. 2016 Oct;92:64-69. doi: 10.1016/j.maturitas.2016.07.013. Epub 2016 Jul 21. PMID: 27621241.

5. Recommendations on the diagnosis, treatment and monitoring of hypogonadism in men. Bruno Lunenfeld, George Mskhalaya, Michael Zitzmann, Stefan Arver, Svetlana Kalinchenko, Yuliya Tishova, and Abraham Morgentaler.