Niedobór testosteronu u mężczyzn: objawy i wpływ na poziom testosteronu

Coraz częściej brakuje energii? Trening nie daje efektów, w pasie przybywa, sen się spłyca, a w sferze intymnej… nie jest jak kiedyś? Do tego trudniej się skupić, szybciej irytujesz się w pracy, spada motywacja. Niby wszystko robisz tak jak zawsze, a jednak ciało i głowa nie współpracują. Frustracja rośnie. Nie jest dobrze. Nic dziwnego, że pojawia się pytanie: co się dzieje i gdzie szukać pomocy?

Jedna z najczęstszych, a wciąż bagatelizowanych przyczyn to rozchwianie gospodarki hormonalnej, zwłaszcza niski poziom testosteronu u mężczyzn. Steruje nim oś podwzgórze-przysadka-gonady. Gdy któryś element działa słabiej (albo styl życia dorzuca swoje: przewlekły stres, brak snu, nadmiar kalorii, za mało ruchu), organizm zaczyna wysyłać sygnały:

• gorszego libido

• kłopoty z erekcją,

• spadek masy mięśniowej

• a nawet przyrost tłuszczu,

• wahania nastroju,

• zmęczenie

• i słabszą koncentrację.

Ale to nie znaczy, że nie można nic z tym zrobić.

Czym jest hipogonadyzm?

Hipogonadyzm to stan, w którym jądra wytwarzają zbyt mało hormonów płciowych, i dochodzi do obniżenia poziomu męskiego hormonu w organizmie. Za jego produkcję odpowiadają komórki Leydiga w jądrach u mężczyzn, a pracę całego układu nadzoruje oś podwzgórze-przysadka-gonady. Gdy któryś element tej osi szwankuje, pojawiają się najbardziej charakterystyczne objawy kliniczne: 

• spadek poziomu energii,

• gorsza wydolność i siła,

• przyrost tkanki tłuszczowej kosztem mięśni,

• wahania nastroju

• i pogorszenie koncentracji,

• a także dolegliwości ze sfery seksualnej.

To wszystko realnie obniża jakość życia – zarówno u młodych mężczyzn, jak i dojrzałych czy starszych.

Przyczyny niedoboru tego hormonu dzielimy na trzy grupy.

1. W hipogonadyzmie pierwotnym problem leży w samych jądrach (np. uszkodzenie po urazie lub infekcji, wnętrostwo, powikłania po chemioterapii czy radioterapii). 

2. W postaci wtórnej kłopot zaczyna się wyżej – w przysadce lub podwzgórzu (np. guzy, urazy, niektóre choroby endokrynologiczne).

3. Coraz częściej spotykamy też hipogonadyzm czynnościowy: długotrwały stres, brak snu, otyłość i zespół metaboliczny, bezdech senny, nadużywanie alkoholu czy niektóre leki mogą wpływać na poziom tego hormonu i wywoływać objawy niedoboru.

Kiedy mówimy o niedoborze?

Aby potwierdzić, że objawy hipogonadyzmu rzeczywiście wynikają ze zbyt niskiego stężenia męskiego hormonu, trzeba wykonać badania laboratoryjne.

Jak zacząć leczenie niedoboru testosteronu?

Pierwszym krokiem jest potwierdzenie, że obraz kliniczny odpowiada temu, co określamy jako zespół niedoboru testosteronu. W diagnostyce oznacza się testosteronu całkowitego (zwykle razem z LH i FSH, a w razie potrzeby także SHBG, prolaktynę i TSH), co pozwala różnicować przyczyny pierwotne i wtórne. Dopiero interpretacja stężeń testosteronu w surowicy w surowicy krwi połączona z wywiadem i badaniem prowadzi do planu postępowania.

Niedobór testosteronu – objawy, których nie wolno lekceważyć

Objawy niedoboru testosteronu mogą wydawać się oczywiste, ale… poziom testosteronu u mężczyzn może wpływać na cały Twój dzień. 

Zmiany w sferze seksualnej

Zbyt niski poziom męskiego hormonu często najpierw uderza w życie intymne: spadek libido, rzadsze lub słabsze poranne erekcje, trudności z utrzymaniem wzwodu, gorsza jakość orgazmu, a u części mężczyzn również obniżona płodność. To dotyczy zarówno młodych, zdrowych mężczyzn, jak i dojrzałych mężczyzn, istotnie wpływając na jakość życia mężczyzn – wszystkich i w każdym wieku.

Objawy fizyczne i metaboliczne

Przyrost tkanki tłuszczowej (zwłaszcza brzusznej), spadek masy i siły mięśniowej, bóle mięśniowo-stawowe, uderzenia gorąca, zmniejszenie jąder, a w tle częściej zaburzeniami metabolicznymi (insulinooporność, nieprawidłowe lipidy) oraz ryzyko osteopenii czy osteoporozy. To namacalne objawy oraz skutki wpływu na zdrowie fizyczne.

Wpływ na psychikę i samopoczucie

Obniżony nastrój, drażliwość, lęk, spadek motywacji i energii, przewlekłe zmęczenie, kłopoty ze snem, koncentracją i pamięcią – to sfery fizyczne i psychiczne, w których niedobór mocno ciąży na codzienności. Jeśli rozpoznajesz te sygnały, warto wykonać badania i skonsultować się z lekarzem.

Przyczyny niskiego poziomu testosteronu – co wpływa na hormony?

1. Wiek – po 30. roku życia poziom testosteronu naturalnie spada z roku na rok.

2. Choroby i stany medyczne – otyłość, zespół metaboliczny, cukrzyca typu 2, przewlekłe choroby (np. nerek, serca), niedoczynność tarczycy, a także zaburzenia osi podwzgórze-przysadka-gonady.

3. Styl życia i środowisko – siedząca praca, długie godziny przed ekranem, ekspozycja na stresory środowiskowe mogą obniżać produkcję testosteronu.

4. Dieta i odżywianie – deficyt kalorii lub skrajnie przetworzona dieta, niedobory cynku, wit. D, magnezu i zdrowych tłuszczów hamują syntezę hormonu męskości.

5. Aktywność fizyczna – brak ruchu osłabia, ale też nadmierne i nieodbudowane treningi wytrzymałościowe mogą zaniżać poziom.

6. Stres i jakość snu – przewlekły kortyzol i krótki, przerywany sen zaburzają sygnały hormonalne. Higiena snu i techniki redukcji stresu są kluczowe.

7. Używki – nadużywanie alkoholu, palenie, niektóre leki (np. opioidy, glikokortykosteroidy) i środki anaboliczne rozregulowują gospodarkę hormonalną.

Suplementy wspierające

Blue Power to mieszanka roślinnych ekstraktów wspierających libido, witalność i regenerację. Może być pomocna, gdy czujesz spadek formy związany z obniżony poziom testosteronu, ale wiesz już, że testosteron wpływa nie tylko na sferę seksualną, ale też energię, regenerację i motywację, a testosteron często spada wraz z wiekiem, stresem i brakiem snu. Jeśli podejrzewasz zaburzenia testosteronu w organizmie, zrób badania diagnostyczne, a suplement traktuj jako uzupełnienie zaleceń.

Wyciąg z macy peruwiańskiej (Lepidium meyenii) – w badaniach udowodniono, że podnosi libido i energię.

Ekstrakt z buzdyganka naziemnego (Tribulus terrestris) – bogaty w saponiny (np. protodioscynę). Często wybierany dla wsparcia parametrów nasienia.

Żeń-szeń właściwy (Panax ginseng) – może wspierać witalność i erekcję.

Ekstrakt z kozieradki pospolitej (Trigonella foenum) – normuje libido,  poprawia samopoczucie i dodaje siły, a także pewność siebie.

Zatrzymaj spadek formy i wróć do gry!

Źródła:

1. Nagulapalli Venkata KC, Swaroop A, Bagchi D, Bishayee A. A small plant with big benefits: Fenugreek (Trigonella foenum-graecum Linn.) for disease prevention and health promotion. Mol Nutr Food Res. 2017 Jun;61(6). doi: 10.1002/mnfr.201600950. Epub 2017 Apr 27. PMID: 28266134.

2. Jang DJ, Lee MS, Shin BC, Lee YC, Ernst E. Red ginseng for treating erectile dysfunction: a systematic review. Br J Clin Pharmacol. 2008 Oct;66(4):444-50. doi: 10.1111/j.1365-2125.2008.03236.x. Epub 2008 Jun 9. PMID: 18754850; PMCID: PMC2561113.

3. Rogerson S, Riches CJ, Jennings C, Weatherby RP, Meir RA, Marshall-Gradisnik SM. The effect of five weeks of Tribulus terrestris supplementation on muscle strength and body composition during preseason training in elite rugby league players. J Strength Cond Res. 2007 May;21(2):348-53. doi: 10.1519/R-18395.1. PMID: 17530942.

4. Lee MS, Lee HW, You S, Ha KT. The use of maca (Lepidium meyenii) to improve semen quality: A systematic review. Maturitas. 2016 Oct;92:64-69. doi: 10.1016/j.maturitas.2016.07.013. Epub 2016 Jul 21. PMID: 27621241.

5. Recommendations on the diagnosis, treatment and monitoring of hypogonadism in men. Bruno Lunenfeld, George Mskhalaya, Michael Zitzmann, Stefan Arver, Svetlana Kalinchenko, Yuliya Tishova, and Abraham Morgentaler.